Stookverbod: alles wat u moet weten over houtstook
Zo staat het er nu voor
Het stookseizoen staat weer voor de deur en daarmee laait ook de jaarlijks terugkerende discussie over houtstook en het stookverbod op. In dit artikel leggen we uit wat er speelt en delen we onze kijk op de situatie.
- 22 - 12 - 2025
- Houtkachels
- Anneke Bolink
- 7 minuten
Het stookverbod in 2025/2026
De afgelopen jaren is er veel aandacht geweest voor houtstook. Gemeenten zoals Amersfoort en Utrecht hebben al een stookverbod op houtkachels ingevoerd en organisaties zoals Milieu Centraal voeren regelmatig campagnes tegen houtstook. Ook in 2025/2026 blijft de discussie actueel. De vraag is vooral: hoe ver gaan gemeenten en de overheid in de komende jaren met een landelijk stookverbod? Voorlopig ligt er nog geen landelijke wet, maar lokaal gelden er steeds vaker beperkingen.
Wat betekent het stookverbod concreet voor u?
Veel mensen vragen zich af: “Geldt het stookverbod voor mij?” Dat hangt af van de actuele weersomstandigheden en de adviezen van de Stookwijzer. Op windstille dagen of bij mist wordt stoken afgeraden. U kunt dit eenvoudig controleren op de website van Stookwijzer: op basis van uw postcode ziet u of stoken wordt afgeraden (code oranje) of sterk ontraden (code rood). Bij code rood kan stoken in sommige gemeenten zelfs lokaal verboden zijn, afhankelijk van de geldende regels.
Naast de Stookwijzer is er ook Stookalert van de Stichting Nationale Houtstook Kompas (NHK). Deze organisatie verstuurt actief meldingen bij ongunstige weersomstandigheden, inclusief concrete waarschuwingen. Beide systemen houden rekening met luchtkwaliteit en het weer, maar er is een belangrijk verschil: de Stookwijzer is een adviesinstrument van het RIVM, terwijl Stookalert vooral gericht is op signalering en mogelijke handhaving.
Lokale verschillen in regels voor houtstook
Er bestaan in Nederland verschillen in hoe gemeenten omgaan met houtstook. Sommige gemeenten voeren een tijdelijk verbod in bij slecht weer, terwijl andere kiezen voor een permanent buitenshuis stookverbod. Het is daarom belangrijk om de lokale regels goed te kennen.
Amersfoort: stookverbod bij ongunstig weer
In Amersfoort geldt inmiddels een beleidsregel dat er niet mag worden gestookt zodra de Stookwijzer code rood of code oranje aangeeft. Wie toch stookt, loopt het risico op een melding door buren en kan te maken krijgen met gemeentelijke handhaving, inclusief een mogelijke boete.
Utrecht: buitenshuis stookverbod
In Utrecht is sinds 2025 een buitenshuis stookverbod van kracht. Dat betekent dat er geen hout meer mag worden gestookt in tuinen of op terrassen, zelfs niet in een goed geïnstalleerde buitenhaard. Binnen mag u uw houtkachel gewoon gebruiken.
Wat doen andere gemeenten?
Niet alleen Amersfoort en Utrecht nemen maatregelen. Ook gemeenten zoals Apeldoorn, Zwolle en Den Haag onderzoeken inmiddels hoe ze houtstook in woonwijken kunnen beperken. Sommige gemeenten voeren bij mist of windstil weer tijdelijk een stookverbod in, terwijl andere vooral inzetten op voorlichting of het vervangen van oude kachels. Informeer daarom altijd bij uw eigen gemeente naar het actuele beleid.
Is een houtkachel slecht voor het milieu en uw gezondheid?
Het belang van de juiste haardkeuze
Een houtkachel brengt gezelligheid en warmte, maar verkeerd stookgedrag zorgt voor meer uitstoot van fijnstof en andere schadelijke stoffen. Dat kan gezondheidsrisico’s opleveren, vooral voor kwetsbare groepen zoals mensen met long- of hartklachten. Precies om die reden klinkt steeds vaker de roep om een stookverbod.
Toch vinden wij dat een stookverbod op houtkachels niet de enige oplossing is. Veel hangt af van hoe er gestookt wordt. Met een moderne EcoDesign-houthaard, een goede installatie en schoon, droog hout kan de uitstoot flink omlaag. Als u volgens de Zwitserse methode stookt, houdt u rekening met het milieu en met de gezondheid.
Komt er ook een landelijk stookverbod?
De regels in Amersfoort en Utrecht laten zien dat gemeenten steeds vaker ingrijpen. Maar is een landelijk stookverbod realistisch? Wij zetten onze vraagtekens:
- Stookwijzer te streng. Al bij windkracht 2 (6 tot 11 km/u) wordt afgeraden om te stoken. Naar onze mening is er dan nog voldoende wind om rook af te voeren en zorgt u daardoor nog niet voor overlast. Toch geeft de Stookwijzer in meer dan 60% van de gevallen een negatief stookadvies.
- Juridisch lastig. Houtkachels mogen in Europa verkocht worden, en dus mogen ze ook gebruikt worden. Gemeenten zoals Utrecht en Amersfoort kunnen wel beperkingen opleggen, maar een volledig landelijk verbod op houtkachels is juridisch gezien veel ingewikkelder.
- Weinig draagvlak. Uit onderzoek blijkt dat een ruime meerderheid (maar liefst 72%) van de Nederlanders liever goede voorlichting krijgt over verantwoord stoken dan een stookverbod.
Wordt er gecontroleerd op stookgedrag?
Voorkom overlast en houd houtstook mogelijk voor iedereen
In steeds meer gemeenten ligt de nadruk op meldingen van overlast. Een melding van een buur kan leiden tot controle door de gemeente. Bij overtreding van de lokale regels kan een waarschuwing of boete volgen. De handhaving ligt bij gemeentelijke toezichthouders of regionale milieudiensten. In sommige gevallen kan zelfs binnenshuis stoken worden beperkt. Dat kan bij code rood, maar ook wanneer er herhaaldelijk klachten uit de buurt komen. In de praktijk grijpen gemeenten vooral in als beide situaties samen voorkomen.
Open haard vs. moderne houtkachel
Het belang van de juiste haardkeuze
Verantwoord stoken begint al aan het begin: bij de aanschaf van de juiste houtkachel. Oude kachels veroorzaken sneller overlast en hebben een laag rendement. Moderne houtkachels voldoen inmiddels standaard aan de EcoDesign-normen, die al enkele jaren verplicht zijn. Bekende voorbeelden zijn de Contura houtkachel, Dik Geurts houtkachel en Dovre houtkachel. Deze modellen stoten weinig fijnstof uit en leveren veel warmte.
De nieuwste houtkachels met EcoDesign-keurmerk zijn niet te vergelijken met oudere toestellen of een traditionele open haard. In Nederland staan nog altijd naar schatting zo’n 1 miljoen houtgestookte haarden en kachels, waarvan een groot deel open haarden zonder glas of deur zijn. Deze halen vaak maar 10 tot 15% rendement. Moderne EcoDesign-kachels starten bij 75% rendement en halen in de praktijk vaak 80% of meer. Dat betekent: meer warmte uit hetzelfde hout en veel minder uitstoot.
Wanneer meer huishoudens overstappen op een moderne haard, neemt de overlast door houtstook dus verder af. Daarmee is de keuze voor een EcoDesign-houtkachel beter voor het milieu en uw directe leefomgeving.
Juist stoken is belangrijk
Voorkom overlast en houd houtstook mogelijk voor iedereen
Wij zijn van mening dat een algemeen stookverbod zijn doel niet bereikt, maar dat er veel beter ingezet kan worden op goede voorlichting en bewust stoken. Daarbij zijn verschillende dingen ontzettend belangrijk.
Goede installatie
Naast de keuze voor de juiste haard, zoals we hiervoor hebben gezien, is ook een goede installatie belangrijk. Een ervaren installateur weet welk rookkanaal nodig is, plaatst de haard volgens de eisen en zorgt dat de afvoer minstens 50 cm boven de nok uitkomt. Dit voorkomt rookterugslag en overlast.
Geschikt stookhout
Ook de brandstof maakt verschil. Naaldhout bevat bijvoorbeeld hars en veroorzaakt meer rook en aanslag. Daarom kunt u beter een andere houtsoort gebruiken. Kies voor droog, onbehandeld hout met een vochtpercentage tussen de 12 en 18%. Goed gedroogd eiken-, beuken-, essen-, elzen- of berkenhout zijn goede houtsoorten om mee te stoken. Gebruik geen hout met verfresten of andere materialen.
Correct stookgedrag
Hoe u stookt, heeft veel invloed op de uitstoot. De Zwitserse methode is de schoonste manier van hout stoken. U stapelt de blokken kruislings, legt de aanmaakblokjes bovenop en steekt het vuur van bovenaf aan. Dit zorgt voor een volledige verbranding en minder rook.
Campagnes en cijfers: hoe eerlijk is de discussie?
De afgelopen jaren zijn er meerdere campagnes geweest om de nadelen van houtstook onder de aandacht te brengen. Een bekend voorbeeld is de campagne “Eerlijk over houtstook” van Milieu Centraal. Daarbij werd onder andere een experiment uitgevoerd met een oude kachel, ongeschikt hout en een verkeerd aangesloten rookkanaal. Zulke omstandigheden schetsen een vertekend beeld van de daadwerkelijke uitstoot en zorgen voor meer negatieve publiciteit dan nodig.
Ook de cijfers die regelmatig in de media verschijnen, zijn vaak gebaseerd op oude data. Zo werd er in 2022 nog gesproken over slechts 12.000 geplaatste EcoDesign-kachels in Nederland. Inmiddels, eind 2025, ligt dat aantal vele malen hoger en wordt geschat dat er al meer dan 150.000 moderne toestellen in gebruik zijn. Deze haarden hebben een veel hoger rendement en een veel lagere uitstoot dan de oudere modellen. Een goed voorbeeld hiervan is de Jacobus 6. Dit model heeft een rendement van meer dan 75%, een robuuste bouw en eenvoudige bediening. Dankzij de schone verbranding komt er minder fijnstof vrij en blijft het glas helder. Dat betekent dat u het glas nauwelijks hoeft schoon te maken.
Daarnaast wordt regelmatig gesteld dat 23% van de fijnstofuitstoot in Nederland door houtkachels wordt veroorzaakt. In werkelijkheid gaat dit percentage over alle vormen van particuliere houtstook samen, inclusief open haarden, vuurkorven en barbecues. Het aandeel van moderne EcoDesign-kachels in de fijnstofuitstoot is aanzienlijk lager: naar schatting slechts rond de 4%.
Dit alles laat zien dat de discussie over houtstook en een mogelijk stookverbod op houtkachels vaak complexer is dan de cijfers op het eerste gezicht doen vermoeden.
Zijn er alternatieven voor houtstook?
Het advies van de Haardenexpert
Wilt u wél sfeer en warmte, maar zonder rook of discussie? Dan zijn er een aantal alternatieven die u kunt overwegen. Een elektrische haard, zoals een waterdamphaard, heeft een realistisch vlambeeld en geen uitstoot. Ook een bio-ethanol haard is een aantrekkelijk alternatief. Deze haarden werken op schone brandstof, hebben geen rookkanaal nodig en zijn bovendien geurloos. Het is goed om te weten dat deze alternatieven doorgaans veel minder warmte produceren dan een houtkachel.
Toch liever het authentieke gevoel van een houtkachel?
Zeker nu de discussie rond een mogelijk stookverbod steeds vaker oplaait, is het belangrijk om bewust te kiezen voor een kwalitatief goede houtkachel. Een speksteenkachel is in dat geval een slimme keuze. Deze haard is gemaakt van massief speksteen, een natuursteen die warmte uitstekend opslaat en daarna langzaam en gelijkmatig afgeeft. U geniet zo nog uren van behaaglijke warmte, zelfs wanneer het vuur al gedoofd is.
Zoekt u een compacter alternatief? Ga dan voor een inzet houtkachel, die u eenvoudig kunt plaatsen in een bestaande schouw. Voor wie liever een haard helemaal integreert, is een houtkachel binnen de juiste keuze.
Een andere mogelijkheid is de pelletkachel. Deze moderne kachel brandt op geperste houtkorrels, biedt een hoog rendement en kan automatisch worden geregeld. Hij stoot aanzienlijk minder uit dan een traditionele openhaard. In sommige gevallen komt een pelletkachel in aanmerking voor subsidies, afhankelijk van lokaal beleid en certificering.
Stookverbod of niet: dit is het advies van Haardenexpert
Onze experts denken graag met u mee
Vraagt u zich af of een houtkachel kopen nu nog verantwoord is, of wilt u weten of u uw huidige houthaard kunt blijven gebruiken? Wij adviseren het volgende: kies voor een moderne houtkachel die voldoet aan de EcoDesign-eisen. Combineer dit met een vakkundige installatie en stook uitsluitend met het juiste hout. Zo verkleint u de kans op overlast en kunt u met een gerust hart genieten van een prachtig houtvuur.
Gebruikt u nog een oude houthaard of een ouderwetse open haard zonder glas of deur? Dan is het verstandig om de haard te vervangen door een nieuw model dat aan de huidige eisen voldoet.
Veelgestelde vragen over het stookverbod
Houtrook bevat schadelijke stoffen die vrijkomen bij de verbranding van hout, zoals fijnstof (PM2.5), koolmonoxide, vluchtige organische stoffen (VOS) en kankerverwekkende stoffen zoals PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen). Deze stoffen kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid, vooral bij langdurige of herhaalde blootstelling. De belangrijkste gezondheidsrisico’s zijn: Luchtwegklachten: hoesten, piepende ademhaling, benauwdheid. Verergering van bestaande aandoeningen zoals astma, bronchitis of COPD. Hartaandoeningen: fijnstof vergroot het risico op hart- en vaatziekten; langdurige blootstelling kan leiden tot chronische ontstekingen en zelfs kanker. Kwetsbare groepen zoals kinderen, ouderen en mensen met long- of hartproblemen lopen extra risico. Zelfs als u binnen stookt, kan houtrook via ventilatie of kieren ook bij buren terechtkomen. Dat kan tot overlast en gezondheidsproblemen leiden in de omgeving.
Vooralsnog is er geen landelijk verbod op het gebruik van houtkachels in Nederland. U mag uw houtkachel dus blijven gebruiken, ook na 2030, mits: 1) Uw kachel voldoet aan de geldende emissienormen (zoals de Europese Ecodesign-richtlijn); 2) U zich houdt aan lokale regels, bijvoorbeeld een stookverbod bij ongunstige weersomstandigheden (zoals in Amersfoort); 3) Er geen structurele overlast of herhaalde klachten uit uw omgeving zijn, want die kunnen leiden tot handhaving of beperkingen. Let op: hoewel het bezit niet verboden wordt, kan het gebruik van uw houtkachel in de praktijk beperkt worden. Vooral bij windstilte, mist of in steden waar gemeenten streng beleid voeren.
Vanaf 2030 worden de regels op meerdere niveaus aangescherpt: 1) Strengere uitstootnormen: Nieuwe hout- en pelletkachels moeten voldoen aan strengere emissie-eisen vanuit de Europese Ecodesign-richtlijn. Oudere kachels die veel fijnstof uitstoten, voldoen daar vaak niet meer aan. 2) Lokale beleidsmaatregelen: Gemeenten kunnen zelf besluiten om stoken te beperken of verbieden, bijvoorbeeld: alleen stoken bij gunstige weersomstandigheden; geen houtstook in dichtbevolkte wijken; verplichte verwijdering van oude kachels (zoals in Utrecht). 3) Stookadviezen & verboden via Stookwijze: Bij code oranje of rood (bijvoorbeeld windstilte of mist) kan stoken sterk worden afgeraden of zelfs verboden zijn. 4) Toenemende handhaving: Bij structurele overlast of klachten van buren kunnen gemeenten optreden. In sommige gevallen kan zelfs binnenshuis stoken tijdelijk verboden worden. 5) Beleid blijft in beweging: Naast de aangekondigde regels wordt verwacht dat de eisen in de toekomst nog verder worden aangescherpt. Bijvoorbeeld aanvullende uitstootnormen, verplichte fijnstoffilters of het vervangen van vervuilende toestellen. Ook kunnen er keurmerken komen die aantonen dat een kachel voldoet aan de nieuwste milieueisen. Het beleid blijft zich ontwikkelen, met de nadruk op het verbeteren van luchtkwaliteit en het beperken van gezondheidsrisico’s.
Een gemeente kan het gebruik van een houtkachel beperken of verbieden, vooral bij overlast of ongunstige weersomstandigheden. Het bezit van een houtkachel mag niet zomaar verboden worden, maar lokaal kunnen wel strikte regels gelden.
Ja, mits u verantwoord stookt: met schoon en droog hout, een moderne kachel en voldoende trek in het rookkanaal. Ook de weersomstandigheden zijn belangrijk. Stoken zonder overlast is alleen mogelijk bij: voldoende wind (windkracht 3 of hoger – ongeveer 12 km/u of meer); droog weer (geen mist of hoge luchtvochtigheid); en geen temperatuurinversie (koude luchtlaag boven warme lucht die rook vasthoudt).
Er zijn meerdere duurzame alternatieven die geen of veel minder uitstoot veroorzaken: Elektrische haard: sfeervol, zonder rook of fijnstof. Warmtepomp: energiezuinig en geschikt voor goed geïsoleerde woningen. Pelletkachel: schoner dan een traditionele houtkachel (mits Ecodesign-gekeurd). Infraroodpanelen: directe stralingswarmte, ideaal als bijverwarming. Stadsverwarming of zonneboiler: duurzame centrale of decentrale warmtevoorziening.
In sommige gemeenten kunt u subsidie krijgen als u uw oude houtkachel vervangt of laat verwijderen voor een duurzamer alternatief, zoals een warmtepomp of een moderne pelletkachel. De precieze voorwaarden en bedragen verschillen per gemeente. Daarom is het belangrijk om altijd het lokale subsidiebeleid te controleren of contact op te nemen met het energieloket in uw regio.
